Cô gái người Dao giành học bổng thạc sĩ 47.000 Euro

Trước khi giành học bổng du học, Chảo Thị Yến (Bát Xát, Lào Cai) từng nghỉ học đi làm nương suốt 3 năm, thường xuyên bỏ buổi suốt học kỳ đại học vì nghe không hiểu tiếng Anh, trật học bổng của Nhật vì không đủ sức khỏe...

Tranh thủ trước ngày lên đường sang Đức du học, Chảo Thị Yến (26 tuổi) đưa bố mẹ và em trai từ Lào Cai xuống Hà Nội chơi. Nhà 4 chị em chỉ Yến vào đại học. Cô gái dân tộc Dao là người đầu tiên ở thôn Ngám Xá, xã Nậm Chạc, huyện Bát Xát giành học bổng SUFONAMA đi học thạc sĩ 2 năm bên Đức về quản lý tài nguyên rừng bền vững. Suất học bổng trị giá 47.000 Euro (gần 1,2 tỷ đồng).

Ngám Xá nằm sát biên giới Việt - Trung, cuộc sống của người Dao, Dáy nơi đây còn nhiều khốn khó. Con đường đi học của Yến vì thế gập ghềnh hơn. Học khá, thiếu nữ ước mơ sẽ thành cô giáo dạy chữ cho học sinh. "Làm giáo viên và bác sĩ hầu như là ước mơ của mọi đứa trẻ được đi học nơi đây vì chúng em cũng chỉ biết hai ngành đó", Yến chia sẻ.

Hết lớp 9, cô phải nghỉ học ở nhà đi làm nương vì nếp nghĩ "con gái học nhiều chỉ tốn của, lấy chồng thành con nhà người ta" ăn sâu vào tiềm thức người dân, kể cả bố mẹ Yến. Suốt 3 năm, Yến nhiều lần xin bố mẹ cho đi học trở lại, cùng với sự thuyết phục thường xuyên của thầy Bùi Chí Thanh (Hiệu trưởng THCS Nậm Chạc), cuối cùng bố mẹ em đồng ý. Yến thi đỗ vào trường THPT số 2 Bát Xát, hào hứng nhập trường để hiện thực ước mơ làm cô giáo.

Cô gái đầu tiên của thôn Ngám Xá nhận học bổng 47.000 Euro. Ảnh: NVCC.

Trận lũ làm thay đổi cuộc đời

Tháng 8/2008, Lào Cai hứng chịu trận lũ lịch sử nhiều năm chưa từng thấy. "Lũ cuốn trôi hết trâu bò, ruộng nương, cả mấy mảnh ruộng nhà em ở ven suối. Nguồn sống của gia đình gần như mất sạch", Yến nghẹn ngào nhớ lại.

Cô học trò lớp 11 khi ấy nhiều đêm trăn trở, cuối cùng quyết định "thôi mình đừng chọn giống đa số nữa, học lâm nghiệp để còn nghĩ cách giữ rừng, hạn chế lũ". Yến chọn Đại học Lâm nghiệp, ngành Quản lý tài nguyên rừng và môi trường để thi, đậu vào với số điểm vừa đủ.

Gần hết học kỳ 1 năm nhất, khi nghe thầy giáo giới thiệu chương trình học tiên tiến bằng tiếng Anh, Yến mạnh dạn đăng ký chuyển lớp. Suy nghĩ ban đầu của cô đơn giản lắm "Mình cứ học tiếng Anh cho giỏi, biết đâu ra trường dễ xin việc hơn". Thế nhưng, việc học chẳng dễ dàng gì. Giáo trình và trao đổi trên lớp đều bằng tiếng Anh khiến cô gái người Dao không hiểu lời giảng, run cầm cập khi lên bảng giới thiệu bằng tiếng Anh.

"Không hiểu, không nói được tiếng Anh khiến em thấy bế tắc. Học kỳ ấy em nghỉ suốt, đến lớp thì chọn chỗ cuối để ngồi, cúi gằm mặt xuống khi nghe mọi người trao đổi, cầm quyển vở tô vẽ cho hết buổi rồi đi về", cô nhớ lại.

Nghĩ đến bố mẹ ở quê vì lo cho con học lớp tiên tiến mà không đủ gạo ăn, em trai không được vào đại học, Yến lại tự trách mình rồi quyết tâm học. May mắn khi cô gặp được Kim - tình nguyện viên người Đức gốc Việt sang dạy tiếng Anh cho sinh viên trong trường. Vào các buổi chiều, Yến nhờ Kim giúp luyện phát âm. Vì run mà cô không thể bật ra được những từ đơn giản nhất. Kim đã dạy Yến rằng, quan trọng nhất khi học tiếng Anh là phải tự tin và chỉ cho cô cách phát âm, cách bật âm cuối, cách dùng từ trong từng ngữ cảnh...

Thường xuyên luyện tập, vốn từ ngữ tăng lên, biết cách đọc, nói, Yến dần phá bỏ mặc cảm. Lên lớp nghe hiểu lời thầy giảng nên cô hứng thú học hơn, không vắng buổi nào. Khi thầy hỏi Yến cũng mạnh dạn giơ tay, từ nào không biết thì nói tiếng Việt. Cô còn tham gia CLB tiếng Anh của trung tâm tin học ngoại ngữ, thường xuyên luyện nói cùng các thành viên.

Yến cùng gia đình đi chơi Hà Nội trước khi lên đường du học Đức. Ảnh: Mai Anh.

Cô gái người Dao đã mất nguyên năm học thứ hai để tìm và rèn luyện cách học tiếng Anh, năm thứ ba bắt đầu nói được và cuối năm ba mới tự tin trò chuyện. Nhắc đến nỗ lực suốt thời gian dài học ngoại ngữ, có bạn cùng lớp vẫn trêu "Chảo Yến, hôm đầu tiên vào lớp tiếng Anh thầy giáo gọi lên giới thiệu đứng run bần bật, nhìn rất thương. Ai ngờ đến năm cuối lại giỏi như thế".

Từ đây, việc học cũng bắt đầu khởi sắc khi Yến giành được học bổng cho sinh viên. Lúc tốt nghiệp, điểm tổng kết chung của cô cao thứ ba toàn khóa. Tiền học bổng cùng với thu nhập khi đi làm thêm ở sân golf cũng đủ cho trang trải học hành, không phải xin tiền bố mẹ nữa.

Trượt học bổng Nhật, giành học bổng Đức

Cuối 2014 khi chuẩn bị tốt nghiệp, Yến dồn hết sức lực vào việc xin học bổng MEXT của chính phủ Nhật mà thầy Bùi Xuân Dũng, giảng viên trực tiếp hướng dẫn tốt nghiệp giới thiệu. Hồ sơ đã chuẩn bị xong hết nhưng cuối cùng Yến rớt vì không đủ sức khỏe. Cô cũng khá tiếc nuối khi vào năm thứ tư không xin được học bổng VEF của Mỹ vì thời gian gấp, không chuẩn bị đủ hồ sơ.

Ra trường, Yến trải qua các công việc như phiên dịch rồi về làm cho công ty du lịch ở Lào Cai. Ước mơ làm công việc liên quan đến nguồn tài nguyên rừng tạm gác lại khi hồ sơ chưa biết nộp vào đâu. Cuối năm 2015, một người bạn đang du học ở Đức giới thiệu cho Yến học bổng SUFONAMA (Sustainable Forest and Nature Management) do nhóm 5 đại học tốt nhất châu Âu về lâm nghiệp và quản lý tài nguyên cấp. Học bổng kéo dài 2 năm với mục đích giúp người tốt nghiệp đủ năng lực để xử lý thách thức lớn trong quản lý bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Yến vừa đi làm, vừa gửi hồ sơ xin học bổng. Trong bài luận, cô đã kể câu chuyện của mình, ký ức về trận lũ kinh hoàng, về ước mơ đi học để thay đổi cuộc đời và làm điều gì đó cho những đứa trẻ vùng cao nơi cô sống. Ngày 8/3/2016, Yến nhận được email thông báo trúng học bổng. Cô sẽ theo học thạc sĩ ngành Quản lý tài nguyên rừng bền vững tại Đại học Gottingen (CHLB Đức).

Hình ảnh đầu tiên của Chảo Thị Yến (đứng giữa) khi cô đặt chân đến nước Đức. Bên trái là Kim Wagner, người dạy tiếng Anh cho Yến hồi sinh viên, bên phải là người bạn đồng hành trong suốt chuyến bay. Ảnh: NVCC.

Những người truyền cảm hứng

Yến tin tưởng rằng những gì đạt được có sự giúp đỡ của rất nhiều người nên luôn cố gắng. Cô biết ơn thầy Bùi Chí Thanh ròng rã suốt 3 năm tới nhà thuyết phục bố mẹ cho đi học trở lại. Cô cũng không quên bà chủ nhà trọ tốt bụng cho đồ dùng khi mới xuống nhập học, nhớ người bạn cùng quê đi tìm rồi đưa cô về lúc lạc đường, cho vay tiền ăn mỗi khi cuối tháng. Yến luôn nhớ "cô giáo Kim" dạy tiếng Anh, cả người bạn cùng khóa tên Mai "bắn" tiếng Anh lưu loát đã khơi dậy niềm hứng khởi học ngoại ngữ cho cô.

GS Lee Macdonald (Đại học Colorado, Mỹ) và thầy Bùi Xuân Dũng, giảng viên Đại học Lâm nghiệp có ảnh hưởng rất lớn tới Chảo Thị Yến. Thầy Dũng giúp Yến làm quen với các suất học bổng du học. Khi còn học năm thứ hai, Yến cùng nhiều sinh viên nghèo từng được GS Lee trao học bổng 2 triệu đồng. Yến cho hay, dù giá trị có thể không lớn nhưng rất quý trọng ở cách cho. Sau khi trao, thầy sẽ xem sinh viên dùng số tiền học bổng ấy ra sao, còn thường xuyên gửi mail động viên các em cố gắng. Thầy đã viết thư giới thiệu cô tới trường cấp học bổng SUFONAMA.

Cô gái người Dao luôn mong muốn học xong sẽ trở về Lào Cai làm việc. Ngoài nghiên cứu về rừng, cô còn hy vọng tìm cách nào đó thành lập quỹ học bổng trao thêm cơ hội cho trẻ em nghèo ở quê được đi học. "Em chỉ lo khi về nước không có công việc phù hợp thì đến bản thân không nuôi nổi chứ đừng nói đến học bổng cho các em. Thôi thì chặng đường còn dài, em cứ vừa học vừa tính tiếp", Yến cười nói.

Tiễn con gái đi học nước ngoài, ông Chảo Kim Sơn vừa tự hào lại vừa lo lắng. Ông kể, lúc thầy giáo động viên, con gái khóc đòi đi học lại, ông nghĩ nhiều lắm mới chịu gật đầu. Yến đi học rồi, xóm làng vẫn "chọc quê" ông là chỉ tốn tiền, nó lấy chồng rồi không nuôi cha mẹ nữa. Sau này, ông đi làm thuê, nhiều lúc vay nóng chỗ này đắp chỗ kia nuôi con gái vào đại học. "Giờ mình mới thấy quyết cho nó đi học là đúng rồi", ông nói.

Những thắc mắc thường gặp của sinh viên khi học online

Nhiều sinh viên e ngại hình thức học trực tuyến vì ít tương tác với thầy cô, người dạy là chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ nhưng chưa có chứng chỉ, nghiệp vụ sư phạm...

Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam - hiệu trưởng Đại học trực tuyến FUNiX giải đáp những thắc mắc thường gặp nhất của sinh viên về chương trình học online ngành công nghệ thông tin tại trường này.

- Nhiều sinh viên lo ngại học online có thể hạn chế giao tiếp giữa sinh viên với thầy cô, bạn bè. Ý kiến của ông về vấn đề này?

- Chúng tôi áp dụng một cách học, có thể gọi là “funix way”, để người học có thể giao lưu dễ dàng với mentor (chuyên gia) và với sinh viên tất cả các khóa, lớp thông qua tài khoản đăng ký của mình trên website của trường và trên mạng xã hội Facebook. Cần ghi nhận là ngoài mentor, các bạn sinh viên cũng hỗ trợ nhau rất tốt.

Trường còn thường xuyên tổ chức các buổi gặp mặt giữa mentor và sinh viên qua các sự kiện như xDay, xRoom, xTalk, xCafe... Đây là hoạt động offline định kỳ, trong đó, mentor - là các nhà quản lý, chuyên gia kỹ thuật (những người trực tiếp tuyển dụng) của doanh nghiệp sẽ có những định hướng, chia sẻ thiết thực giúp sinh viên có kế hoạch học tập phù hợp.

- Với người lần đầu tiên làm quen máy tính thì học online sẽ gặp phải khó khăn gì?

- Những ai mới bắt đầu làm quen với máy tính thì hình thức nào, online hay học trực tiếp sẽ có những khó khăn lúc đầu. Nhưng nếu có động cơ học tập rõ ràng, được hướng dẫn cụ thể thì sinh viên sẽ nhanh chóng làm quen với lĩnh vực này.

Thực tế, ở FUNiX, đầu vào của sinh viên rất đa dạng. Có người đã 30 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực Công nghệ thông tin nhưng cũng có những em là học sinh lần cấp 3. Thế nhưng sau một thời gian học, tất cả sinh viên đều hoàn thành chương trình và các bài tập kiểm tra rất tốt, không có sự chênh lệch nhiều về điểm số hay trình độ trong các chứng chỉ.

Điều này chứng tỏ, nếu cố gắng và có phương pháp, kế hoạch học tập cụ thể thì với những người mới bắt đầu hoàn toàn có thể học bằng hình thức online một cách hiệu quả.

- Mentor của FUNiX dù xuất thân là những nhà quản lý, chuyên gia của các công ty công nghệ nhưng lại không có chứng chỉ, nghiệp vụ sư phạm thì hiệu quả dạy học đến đâu?

- Bài giảng online của Đại học trực tuyến FUNiX được lấy từ các nguồn mở (MOOC) trên Internet. Đây là các bài giảng do những giáo sư, giảng viên hàng đầu của các trường trên thế giới soạn ra. Chất lượng sư phạm đã được kiểm nghiệm.

Quan hệ mentor - sinh viên là quan hệ có tính huynh đệ, không phải thầy trò làm nhiệm vụ kèm cặp, giám sát việc học của sinh viên như ở các trường truyền thống. Họ tham gia với tư cách là người hướng dẫn, bù đắp thêm cho sinh viên những kiến thức lẫn kinh nghiệm thực tế mà họ đã trải qua. Bởi thế FUNiX lựa chọn mentor dựa trên kinh nghiệm thực tế và thái độ sẵn sàng chia sẻ tri thức. Khi gặp vấn đề khó, mentor sẽ hướng dẫn cho sinh viên cách giải quyết vấn đề đó thế nào trên thực tế.

Các mentor đều tốt nghiệp đại học ngành Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính của các trường đại học lớn trong và ngoài nước, trong đó nhiều người đã là tiến sĩ, thạc sĩ về lĩnh vực này. Họ có đủ cả kinh nghiệm lẫn kiến thức để làm mentor cho sinh viên. Sinh viên sẽ đánh giá mentor ngay sau mỗi phiên hỏi - đáp.

- Khoảng thời gian ít ỏi buổi tối có đủ để mentor giải đáp hết thắc mắc của vài trăm sinh viên đang học môn đó?

- Hiện FUNiX có gần 500 mentors đăng ký. Tất cả các buổi tối đều online. Sự thật là mentor đang bị "thất nghiệp" vì sinh viên còn hơi ít.

Ở FUNiX, một môn học có rất nhiều mentor. Nếu sinh viên thấy câu trả lời của mentor này chưa thỏa mãn thì có thể hỏi mentor khác ngay.

- Giáo trình của FUNiX gần giống với giáo trình của các trang training online như Coursera và Udacity, vậy tại sao người học có thể học miễn phí trên các trang còn FUNiX thì không?

- Mục tiêu của FUNiX là đào tạo ra thế hệ sinh viên biết khai thác các nguồn (miễn phí và mất phí) trên Internet để liên tục bổ sung kiến thức của mình sau này.  

Funix không những chỉ ra nguồn trên Internet, mà còn chọn lọc, sắp xếp, ra bài thi, lên chương trình hoàn chỉnh với 8 chứng chỉ khác nhau.Ngoài việc học qua các bài giảng, trường còn có hệ thống mentor lớn để hỗ trợ tức thì việc học cho sinh viên, tổ chức các sự kiện offline định kỳ cũng như tổ chức chấm thi...  Nên đương nhiên phải mất tiền.

Ngoài ra lưu ý các bạn là Coursera và Udacity hiện chưa cấp bằng đại học.

- So với các khóa đào tạo lập trình ngắn hạn (ví dụ lập trình Android, IOS) thì FUNiX tốn thời gian và kinh phí hơn để có chứng chỉ xin việc. Vậy đâu là điểm khác biệt lớn để thuyết phục học viên lựa chọn FUNiX?

- FUNiX không yêu cầu sinh viên phải học hết cả 8 chứng chỉ. Người học có thể bắt đầu học bất kỳ chứng chỉ nào trong 8 chứng chỉ mà bản thân thấy cần thiết.

Sinh viên không phải học hết cả 8 chứng chỉ nếu không cần bằng đại học. Người học có thể bắt đầu học bất kỳ chứng chỉ nào trong 8 chứng chỉ mà bản thân thấy cần thiết. Học xong chứng chứng chỉ nào trường cấp chứng nhận tới đó, xong 3 chứng chỉ đầu tiên, người học đã có thể xin vào làm việc ở các công ty công nghệ.

Với tiêu chí "tốt nghiệp sớm, kiếm tiền nhanh", hiện trường đã ký kết thỏa thuận với FPT Software, theo đó, sau 3 chứng chỉ, sinh viên của FUNiX sẽ được nhận vào làm nhân viên dự bị, vừa học vừa làm hưởng lương.

Ngoài ra, với hệ thống mentor là các nhân vật quyết định tuyển dụng của các công ty nên trong quá trình hướng dẫn, nếu thấy sinh viên nào có năng lực, các mentor có thể tuyển dụng sinh viên của trường bất kỳ lúc nào. Đã có trường hợp sinh viên của FUNiX được mời về FPT Software làm việc chỉ sau 4 tháng học tại trường.